Na talerzu pod flagą biało-czerwoną
Lekarzu, co Ty na to
Listopad, miesiąc o narodowym i odświętnym charakterze, to najlepszy czas, by wrócić do publikacji pewnego lekarza. Autor broszury „O wpływie pokarmu na charakter narodowy” wyszedł z założenia, że rozmaite usposobienie organizmu wynika z rozmaitości pokarmu i napojów. Naszego też.
Uwaga! Wnioski opublikowane ponad 130 lat temu są dalekie od dzisiejszej poprawności politycznej. Ale mogą napawać nas dumą. Kuchnia polska w ocenie żyjącego przed I wojną światową smakosza ma wybór potraw niepospolity „co się też wybitnie w charakterze naszym uwydatnia”.
Nasz barszcz powszechny
– Na różnicę charakteru narodów, tak mocno na pierwszy rzut oka bijącą, wpływa tedy rozmaitość napojów i pokarmów, jakimi się naród który żywi (…) A chociaż rozmaite kraje nieraz podobne wydają płody, toć najczęściej też same płody zupełnie inaczej przyrządzają w jednym, a zupełnie odmiennie w drugim kraju. U nas w Polsce np. zjada pierwszy magnat tak chętnie barszcz jak i chłopek, pracujący w pocie czoła na swe utrzymanie – pisze dr Antoni Stanisław Berger we wstępie do „O wpływie pokarmu na charakter narodowy”. Publikacja ukazała się w 1887 roku w Rzeszowie. 45-letni wówczas Berger wydrukował ją u Jana Andrzeja Pelara, znanego do dziś drukarza, księgarza i wydawcy.
Najprawdopodobniej Rzeszów był dla Bergera miastem pierwszej praktyki lekarskiej. Później przeniósł się do Lwowa. Czytelnikom przedstawia się jako dr Antoni Berger, lekarz praktykujący we Lwowie. Co ciekawe, późniejsze tytuły też wydawał w Rzeszowie, choć był lekarzem Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Członków Sztuki Drukarskiej we Lwowie.
(...)
Janka Kowalska
Medicus 11/2019
„O wpływie pokarmu na charakter narodowy” – Antoni Stanisław Berger; 1887 roku, oficyna wydawnicza Jana Andrzeja Pelera w Rzeszowie