Przespać paraliż senny
Medicus 12/2019
z PAULINĄ WRÓBEL-KNYBEL,
rezydentką i doktorantką w I Klinice Psychiatrii, Psychoterapii i Wczesnej Interwencji Uniwersytetu Medycznego w Lublinie,
rozmawia Anna Augustowska
• Paraliż senny – brzmi poważnie, wręcz przerażająco i przyznaję – chyba nigdy nie słyszałam tego określenia. Czy to jednostka chorobowa?
– Określenie rzeczywiście może budzić emocje, ale… każdy z nas, każdej nocy doświadcza tego stanu. Na szczęście większość nie zdaje sobie z tego sprawy. Paraliż senny jest naturalnym zjawiskiem w naszym organizmie. Występuje zawsze, gdy nasz sen wejdzie w fazę REM, ponieważ wtedy śnimy najintensywniej.
Dzięki atonii mięśni naszego ciała w czasie marzeń sennych (faza REM) nie ruszamy w pogoń za uciekającym pociągiem, czy nie tańczymy na linie. Jest to całkiem naturalny stan, który mija zanim zdążymy się obudzić. To fizjologicznie uwarunkowany mechanizm, który zapobiega wykonywaniu przypadkowych ruchów w czasie snu, by nie zrobić sobie lub komuś krzywdy.
• A jednak nie zawsze tak jest?
– O zaburzeniu tego stanu mówimy, kiedy z jakichś powodów nagle budzimy się i wchodzimy w stan czuwania, zanim paraliż minie. Po prostu w pewnym momencie, będąc w fazie REM, nasz umysł się wybudza, a ciało za nim nie nadąża i pozostaje sparaliżowane. Najczęściej dzieje się tak podczas zasypiania lub wybudzania ze snu. Nie możemy się ruszyć, oddychamy szybko i płytko. Dodatkowo w trakcie jego trwania często pojawia się uczucie „wrogiej obecności w pokoju”, a także halucynacje hipnopompiczne i hipangogiczne o żywej, często przerażającej treści. To przeżycie budzi zwykle u doświadczających go osób niepokój, nawet panikę. Są osoby, które opisują to przeżycie jako najgorsze w życiu, mówią, że to tak jakby umierały. Pojawia się lęk. W skrajnych przypadkach te osoby boją się zasnąć. Badania pokazują, że strach związany z epizodami skutkuje utrzymującym się niepokojem i dystresem, co może znacznie pogarszać codzienne funkcjonowanie.
(...)